Dvodelni privesak iz atara Lipara
Arheološko odeljenje (inv. br. А.2.1.120/3), Gradski muzej Subotica
Dvodelni privesak izrađen od legure bakra predstavlja slučajan nalaz sa arheološki neistraženog lokaliteta na obali Dubokog dola u ataru Lipara. Prema Laslu Sekerešu, nekadašnjem kustosu Gradskog muzeja Subotica, arheološki tragovi na ovoj lokaciji sugerišu da je ovde moglo biti srednjovekovno naselje Himesegyház. Među predmetima koji potiču sa istog lokaliteta, dvodelni privesak se ističe kao deo nekadašnje nošnje žena čiji su primerci dokumentovani širom Karpatske kotline. Iako ih srećemo u različitim stilskim varijantama, privesci ovog tipa, nošeni na porubu odeće, na okovratniku ili na grudima, rasprostranjeni su u periodu od sredine 10. do sredine 11. veka.
Na gornjem delu (prečnika 1,59 cm i težine 2,68 g) ukras liparskog priveska je izveden u vidu kružnog ispupčenja oko koga se u dva koncentrična kruga razdvojena rebrima nalazi niz pseudogranula. Na zadnjoj strani nalazi se petlja pomoću koje je privesak bio fiksiran za tkaninu. Uz donju ivicu nalazi se kukica za kačenje donjeg, listolikog dela (dimenzija 2,59 х 1,63 cm i težine 2,70 g). Njega krasi biljni motiv, dok je sama ivica naglašena nizom manjih utisnutih pravougaonika.
Iako postoje podaci da su ovakvi privesci pronalaženi pojedinačno, u većini slučajeva nošeni su u setu. Liparski privesak se može videti na stalnoj postavci Arheološkog odeljenja koja nosi naziv Raslojavanje prošlosti.
Tekst i fotografija: Neda Dimovski, viši kustos, arheolog
