{"id":7708,"date":"2025-02-03T10:36:12","date_gmt":"2025-02-03T09:36:12","guid":{"rendered":"https:\/\/gradskimuzej.subotica.rs\/?p=7708"},"modified":"2025-02-03T10:36:14","modified_gmt":"2025-02-03T09:36:14","slug":"pisaca-masina-underwood-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gradskimuzej.subotica.rs\/?p=7708&lang=sr","title":{"rendered":"Pisa\u0107a ma\u0161ina Underwood 5"},"content":{"rendered":"\n

Istorijsko odeljenje, Gradski muzej Subotica (inv.br. T-3)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pisa\u0107a ma\u0161ina je sprava koja pripada tzv. komunikacijskim tehnologijama. Jedna od glavnih ideja prvih pronalaza\u010da bila da svojim ma\u0161inama omogu\u0107e pisanje i pomognu slepima. Prva moderna pisa\u0107a ma\u0161ina, pogodna za \u0161iroku upotrebu, patentirana je 1868. godine u SAD. Industrijska proizvodnja pisa\u0107ih ma\u0161ina je zapo\u010deta 70-tih godina 19. veka u SAD, a ubrzo i u Evropi. Kada govorimo o pisa\u0107im ma\u0161inama ne treba zaboraviti ni one koji su radili na njima, tj. kucali na tim ma\u0161inama. To su bili daktilografi, a ve\u0107inom su to bile \u017eene. Prvi kurs daktilografije, koji je organizovan u Americi 1881. godine, je poha\u0111alo osam polaznica. Nakon nekoliko godina, \u0161irom zemlje obu\u010deno je oko 60.000 daktilografkinja.<\/p>\n\n\n\n

Najjednostavnija definicija pisa\u0107e ma\u0161ine bi bila ona koja ka\u017ee da je to mehani\u010dki ili elektromehani\u010dki ure\u0111aj, opremljen tastaturom ili setom dugmadi sa slovima \u010dijim se pritiskom \u0161tampa tekst na papiru. Osnovni delovi pisa\u0107e ma\u0161ine su: tastatura i mehanizam koji prenosi znake koji se pritiskom tastera otisnu preko trake u boji na papir. Prenosni mehanizmi se mogu razlikovati od ma\u0161ine do ma\u0161ine.<\/p>\n\n\n\n

Jedini model Andervud (Underwood) ma\u0161ine, koja se nalazi u tehni\u010dkoj zbirci istorijskog odeljenja je u dobrom stanju. Po serijskom broju znamo da je proizveden 1916. godine. Na osnovu konstrukcije i forme, radi se o modelu broj 5. Zanimljivo je da na zadnjem delu ma\u0161ine postoji oznaka sa ta\u010dnim datumima patentiranja.<\/p>\n\n\n\n

Andervud se spominje kao prva prava moderna pisa\u0107a ma\u0161ina. Patentirana je strane nema\u010dkog emigranta u SAD Franca H. Vagnera (Franz H. Wagner) tokom 90-tih godina 19. veka, i smatra se prvom pouzdanom frontstrajk ma\u0161inom \u2013 kod frontstrajk ma\u0161ina daktilograf je prvi put bio u prilici da tokom kucanja teksta vidi \u0161ta se nalazi na papiru. Vagnerov pronalazak unapredio je D\u017eon T. Andervud\u00a0 (John T. Underwood), tada vode\u0107i proizvo\u0111a\u010d mastila i traka u boji za pisa\u0107e ma\u0161ine. Andervud je kupio Vagnerov patent i preimenovao ga je 1900. godine u Underwood Model 5<\/em>. Ovaj model je doneo veliku slavu firmi i postao je dominantan na tr\u017ei\u0161tu. Smatra se da je navedeni model postao uzor sa sve ostale pisa\u0107e ma\u0161ine ali i sinonim kako treba da izgleda i funkcioni\u0161e jedna pisa\u0107a ma\u0161ina.<\/p>\n\n\n\n

Na\u0161i posetioci mo\u0107i \u0107e da vide ovu, i neke druge pisa\u0107e ma\u0161ine, kojih ukupno u zbirci ima 30, na izlo\u017ebi koja se sprema u Gradskom muzeju Subotica i za koju je prikupljanje ostale gra\u0111e (bro\u0161ure, fotografije, uputstva za rad, itd) u toku. Izlo\u017eba se otvara na jesen teku\u0107e godine, \u010dija \u0107e tema biti prikaz predmeta Tehni\u010dke zbirke.<\/p>\n\n\n\n

Tekst: Ako\u0161 Kubi\u010dkovi\u0107, kustos-istori\u010dar
Fotografije: Svetlana Kolovi\u0107, fotograf<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Istorijsko odeljenje, Gradski muzej Subotica (inv.br. T-3) Pisa\u0107a ma\u0161ina je sprava koja pripada tzv. komunikacijskim tehnologijama. Jedna od glavnih ideja prvih pronalaza\u010da bila da svojim ma\u0161inama omogu\u0107e pisanje i pomognu slepima. Prva moderna pisa\u0107a ma\u0161ina, pogodna za \u0161iroku upotrebu, patentirana je 1868. godine u SAD. Industrijska proizvodnja pisa\u0107ih ma\u0161ina je zapo\u010deta 70-tih godina 19. veka […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7709,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1106],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gradskimuzej.subotica.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7708"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gradskimuzej.subotica.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gradskimuzej.subotica.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gradskimuzej.subotica.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gradskimuzej.subotica.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7708"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gradskimuzej.subotica.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7708\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7710,"href":"https:\/\/gradskimuzej.subotica.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7708\/revisions\/7710"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gradskimuzej.subotica.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7709"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gradskimuzej.subotica.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gradskimuzej.subotica.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gradskimuzej.subotica.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}